Cholesterol: een lichaamseigen stof

Cholesterol heeft al jarenlang een slechte naam. Vaak wordt het gezien als iets gevaarlijks dat zo laag mogelijk moet zijn. Maar cholesterol is geen vijand van het lichaam. Het is juist een essentiële bouwstof die nodig is voor herstel, hormonen, celwanden, hersenen en energiehuishouding.

Een verhoogde cholesterolwaarde betekent daarom niet automatisch dat er iets misgaat. Vaak laat het zien dat het lichaam ergens extra cholesterol voor nodig heeft.

Wat is cholesterol?

Cholesterol is een vetachtige stof die het lichaam gebruikt voor onder andere:

• de aanmaak van hormonen

• vitamine D

• galzouten

• herstel van cellen

• hersenfunctie

• zenuwweefsel

• celmembranen

Ook hormonen zoals testosteron, oestrogeen, progesteron en cortisol worden gemaakt vanuit cholesterol. Zonder voldoende cholesterol kan het lichaam deze stoffen niet goed aanmaken.

Je lichaam maakt zelf cholesterol

Het grootste deel van het cholesterol wordt door het lichaam zelf gemaakt, vooral in de lever. Voeding speelt dus maar een beperkte rol in de totale hoeveelheid cholesterol in het bloed.

Belangrijker is hoe de stofwisseling functioneert. Chronische stress, ontstekingen, bloedsuikerproblemen en insulineresistentie hebben vaak veel meer invloed op cholesterolwaarden dan natuurlijke vetten.

LDL en HDL

Cholesterol reist door het bloed via de transportdeeltjes LDL en HDL.

LDL

LDL vervoert cholesterol naar de plekken waar het nodig is. Bijvoorbeeld voor herstel, hormoonaanmaak en celopbouw.

Het lichaam kan LDL maken uit zowel vetten als koolhydraten. Bij een overschot aan suiker en snelle koolhydraten maakt het lichaam vooral meer LDL en triglyceriden aan.

HDL

HDL helpt juist bij het terugtransport en het opruimen van overtollig cholesterol.

Voor een goede HDL-aanmaak zijn natuurlijke vetten belangrijk. Uit vetten kan het lichaam namelijk zowel LDL als HDL maken.

Daardoor zie je regelmatig dat een voedingspatroon met veel suiker en geraffineerde koolhydraten leidt tot:

• hogere triglyceriden

• lager HDL

• meer verstoring van de vetstofwisseling

Terwijl voeding met voldoende natuurlijke vetten juist vaak samengaat met:

• hogere HDL-waarden

• stabielere bloedsuiker

• betere metabole gezondheid

Beide systemen zijn belangrijk. Problemen ontstaan vooral wanneer LDL beschadigd raakt door oxidatie, ontstekingen of langdurige metabole verstoring.

Wat zijn triglyceriden?

Triglyceriden zijn vetten die in het bloed circuleren. Ze ontstaan vooral wanneer het lichaam een overschot aan energie moet opslaan. Vooral een teveel aan suiker en snelle koolhydraten wordt door de lever omgezet in triglyceriden.

Een verhoogd triglyceridengehalte is daarom vaak een teken dat het lichaam moeite heeft met de verwerking van suikers en energie.

Hoge triglyceriden worden regelmatig gezien bij:

• insulineresistentie

• buikvet

• leververvetting

• overgewicht

• metabole verstoring

Triglyceriden zeggen daardoor vaak meer over de stofwisseling dan totaal cholesterol alleen.

De TG/HDL-ratio

De verhouding tussen triglyceriden en HDL geeft veel informatie over metabole gezondheid.

Een combinatie van hoge triglyceriden en een laag HDL past bij insulineresistentie en verstoring van de vetstofwisseling.

Daardoor kan iemand een “normale” LDL-waarde hebben, terwijl er toch sprake is van een verhoogd cardiovasculair risico.

Wat verhoogt cholesterol?

Een verhoogde cholesterolwaarde ontstaat vaak niet zomaar. Het lichaam verhoogt cholesterolproductie meestal omdat er meer vraag is naar herstelstoffen, hormonen of bescherming.

Factoren die invloed kunnen hebben:

• chronische stress

• ontstekingen

• insulineresistentie

• overgewicht

• slechte slaap

• tekorten aan voedingsstoffen

• roken

• weinig beweging

• dehydratie

Ook voeding met veel geraffineerde koolhydraten, transvetten en sterk bewerkte producten kan de vetstofwisseling verstoren.

Cholesterol verbeteren begint bij de stofwisseling

De grootste verstoring van cholesterol ontstaat meestal niet door natuurlijke vetten, maar door ontregeling van de stofwisseling.

Belangrijke pijlers:

• stabiele bloedsuikerwaarden

• minder geraffineerde koolhydraten en suiker

• voldoende natuurlijke vetten en eiwitten

• voldoende hydratatie

• voldoende mineralen

• regelmatige beweging

• goede slaap

• herstelmomenten en ontspanning

• verminderen van chronische ontstekingsactiviteit

Wanneer de stofwisseling rustiger wordt, verbeteren triglyceriden, HDL en insulinegevoeligheid vaak vanzelf mee.

Belangrijk om te onthouden

Cholesterol is geen losse boosdoener, maar onderdeel van een veel groter systeem. Daarom zegt één cholesterolwaarde vaak weinig zonder context.

Het complete metabole plaatje is veel belangrijker:

• triglyceriden

• HDL

• bloedsuiker

• insulinegevoeligheid

• ontstekingen

• leefstijl

• energiehuishouding

Wie alleen naar totaal cholesterol kijkt, mist vaak het echte verhaal achter de waardes.